De omweg als handleiding of: hoe gember weerstand biedt

 

Dit is het onderzoeksdossier van Merlijn Huntjens bij zijn Wintertuinsessie ‘De omweg als handleiding of: hoe gember weerstand biedt’. In dit dossier vind je een podcast van de avond, een epiloog van Merlijns hand, foto’s van de avond en een hand-out als naslagwerk die er werd uitgedeeld.
Op donderdag 25 mei presenteerde schrijver Merlijn HuntjensĀ een literaire talkshow in hetĀ Nijmeegse Festivalhuis. Bewapend met gemberraspen, rituelen en weckpotten onderzocht hij het groeiproces van gember en hoe dit het creatieve proces van kunstenaars kan inspireren.
Tijdens deze Wintertuinsessie ging hij in gesprek met culinair activist en fermentatie-expert Do Bongers en schrijver en Libris Literatuurprijswinnaar Mariken Heitman. Beeldend kunstenaar broeder Dieleman maakte onderstaand campagnebeeld en verzorgde tijdens de avond live knipselkunst en projecties, en componist Reggy van Bakel verzorgde de muziek.

 

 

Of lees het transcript.

 

V.l.n.r. Merlijn Huntjens, gember en Mariken Heitman (foto’s door Elske Nissen)

 


Omwegprotip: zet voor je begint met lezen de muziek van Reggy van Bakel aan.

 

Conclusie | Merlijn Huntjens

De omweg als handleiding of: hoe gember weerstand biedt

De gember groeit in het donker, onder de grond. De wortelstructuur woekert en maakt omleidingen en boven de grond wordt de gember gebruikt in gerechten, stuk gehakt of fijngeraspt in de thee en biedt de gember in de onderbuik weerstand. Ik word warm als ik in een gember bijt of een shotje kimchisap neem. Mijn keel prikt en ik denk aan alle omwegen die de gember vanuit Aziƫ heeft moeten maken om enkele decennia later in mijn buik te eindigen.
Mijn maakproces is niet direct te sturen en richt zich niet op een efficiƫnt eindproduct. De neoliberalistische samenleving en het menstype dat daaruit is voortgekomen zet zich juist in op efficiƫntie terwijl ik niet naar smart-geformuleerde doelen werk. Heb ik daar nu weerstand tegen opgebouwd?
Deze neoliberalistische wereld is ook maar ƩƩn worteltje van de gember. Ook het neoliberalisme en de efficiƫntie maken gewoon deel uit van de woekering die de wereld is. Er zijn op die manier een hoop omwegen die mijn omwegen niet altijd raken. En er zijn omwegen, die van Marieken, Do en Tony bijvoorbeeld, die heel dichtbij mogen komen. Zolang ik handleidingen kan maken, na afloop van mijn eigen omwegen, ben ik tevreden. Als ik al die andere omwegen in kaart breng dan dwaal ik af en afdwalen is iets anders dan woekeren. De wortel hoort vast te zitten aan de gember. Dan is de gember er altijd. Dan is weerstand niet per se nodig, al is het zo nu en dan wel goed voor de onderbuik, een beetje weerstand.
De vraag die overblijft is: hoe kan ik facetten uit het efficiƫnte systeemdenken in mijn werk toelaten? Kan ik dat onderdeel laten uitmaken van de woekering, mijzelf ermee verbinden zonder dat ik in een conflict terecht komt. Soms heb je de systemen nodig om daarbinnen woekering te laten plaatsvinden.
Dan maak je bijvoorbeeld met plakband een vierkant hok op tafel en zet je daarin een glas water met daarop een gemberwortel waar vier tandenstokers in zitten. De gember groeit in het licht, boven het water.

Meer lezen over omwegen bekijk een hand-out als naslagwerk, die ik maakte op basis van mijn eigen bronnenonderzoek.

V.l.n.r. Do Bongers, Merlijn Huntjens en broeder Dieleman (foto door Elske Nissen)

 


De Wintertuinsessie ā€˜De omweg als handleiding of: hoe gember weerstand biedtā€™ is de eerste in een vernieuwde reeks waarin makers uit of verbonden aan het talentontwikkeltraject van Wintertuin het podium tot hun beschikking krijgen voor artistiek onderzoek. Tijdens deze literaire talkshows kunnen de schrijvers, samen met de gasten en het publiek, relevante themaā€™s uit hun werk uitdiepen. Naast hun dagelijkse rol als schrijver en maker krijgen ze hier de ruimte om te experimenteren met andere rollen die relevant zijn in de beroepspraktijk van een schrijver, zoals programmamaken, interviewen en presenteren.

 

Merlijn Huntjens schrijft poƫzie en teksten voor (theater)performances. Hij probeert in zijn werk grote problemen te verzachten of behapbaar te maken door zich te concentreren op mooie, vaak onzichtbare alledaagse en absurde situaties. Merlijn vormt samen met Nina Willems performancecollectief PANDA en was driemaal finalist van het NK Poetry Slam. Hij publiceerde zijn werk in onder andere De Revisor, Tirade en Kluger Hans en zit in het ontwikkeltraject van Wintertuin. Zijn chapbook de zee zwaait terug verscheen in 2022 bij Wintertuin uitgeverij.

Mariken Heitman groeide op tussen de Veluwe en de IJssel. Zij studeerde biologie in Utrecht en was als tuinder een aantal jaar werkzaam in de biologische groenteteelt. Ze geeft les op een middelbare landbouwschool en publiceerde eerder fictie op deFusie. In januari 2019 verscheen haar alom bejubelde debuut De wateraap, dat genomineerd werd voor de Jan Wolkers Prijs, de Bronzen Uil en op de shortlist stond van de Anton Wachterprijs. Haar nieuwe roman Wormmaan, die in augustus 2021 verscheen, is bekroond met de Libris Literatuur Prijs.

broeder Dieleman is singer-songwriter en beeldend kunstenaar. Zijn muziek bezingt het Zeeuwse landschap, bijbelse verhalen en de Zeeuwse folklore. Naast muziek maakt hij beeldend werk in de vorm van knipsels. Eind augustus 2023 verschijnt zijn nieuwe album Oh mijn ziel.

Do Bongers is culinair activist en oprichter van Basic Theory Ferments. Ze gebruikt haar expertise als bierbrouwer en passie voor fermentatie om duurzame en gezonde producten te maken. Ze werkte bij Oersoep in Nijmegen, was hoofdbrouwer bij Fierce Beer in Aberdeen, Schotland en studeerde aan het Institute of Brewing and Distilling in Londen. Ze werd de eerste vrouwelijke ā€˜Brouwer van het jaarā€™ en won in 2019 maar liefst acht Bier Awards (3 goud, 4 zilver en 1 brons).

Reggy van Bakel is opgeleid als klassiek slagwerker (Fontys Conservatorium Tilburg) en daarnaast ook componist. Reggy is een zeer veelzijdige muzikant die zich net zo thuis voelt in een band als in een groot orkest. Hij is onder meer onderdeel van de vaste bezetting van VanDryver, Cast Glass en VONK en werkte hij al eerder samen met Merlijn in de voorstelling ANTIFEST II. Daarnaast is Reggy actief in theaterproducties en regelmatig werkzaam bij symfonieorkesten en (professionele) blaasorkesten.